Diyetisyene İlaç Listesi Neden Götürülür?

Sağlıklı yaşlanma 6 dk okuma

Çok İlaç Kullananlar Diyetisyene İlaç Listesini Neden Getirmeli?

Kısa cevap

Diyetisyene ilaç listenizi getirmeniz, beslenme planının ilaçlarınızla çakışmaması içindir. Bazı ilaçlar belli bir yiyecekle etkileşir, bazıları aç ya da tok alınır, bazıları iştahı, kiloyu ya da vitamin düzeylerini etkileyebilir. Diyetisyen ilacınızı değiştirmez, bırakmanızı istemez; listeyi görerek öğün saatlerini ve besin seçimini buna göre kurar.

İlaç listesi neden ilk görüşmede istenir?

Yaş aldıkça kullanılan ilaç sayısı artabilir. Tansiyon, kolesterol, şeker, mide, tiroid ya da kemik için ayrı ayrı ilaçlar, üstüne bir de vitamin ve bitkisel ürünler eklenir. Birden çok ilacın birlikte kullanılmasına "çoklu ilaç kullanımı" denir.

Bu konudaki tanımları tarayan bir sistematik derleme, makalelerde en sık kullanılan tanımın "günde beş ya da daha fazla ilaç" olduğunu buldu. Yazarlar tanımların ikiden on bire kadar değiştiğini, uygun ve uygunsuz çoklu ilaç kullanımını ayıran makalenin az olduğunu belirtiyor. Yani sayı kendi başına iyi ya da kötü değildir; önemli olan listenin eksiksiz bilinmesidir.

İlk görüşmede ne konuşulduğunu ilk görüşme sayfasında anlattık. Liste o görüşmenin temel belgelerinden biridir.

Listeye neler yazılmalı?

En kolay yol, kullandığınız her kutuyu bir poşete koyup görüşmeye getirmek ya da kutuların fotoğrafını çekmektir. Yazarak getirecekseniz her ilaç için şunları not edin:

Etken madde adı: Kutunun üstünde ya da prospektüste yazar. Kutudaki adın yanına etken maddeyi de yazmak karışıklığı azaltır.
Ne zaman alıyorsunuz: Sabah, akşam, aç karnına ya da yemekle.
Hangi hekim yazdı ve ne için: Kardiyoloji, dahiliye, nöroloji gibi.
Ne zamandan beri kullanıyorsunuz: Yeni başlanan ilaçlar iştah ve kilo değişikliğini açıklayabilir.
Reçetesiz ürünler: Vitamin, mineral, balık yağı, bitki çayı, bitkisel kapsül, ağrı kesici ve mide ilacı.

Reçetesiz ürünler çoğu zaman unutulur; ama onların da listeye girmesi gerekir. Takviyeler konusunda neyin bilindiğini longevity takviyeleri yazısında ele aldık.

Diyetisyen ilaç listesine bakarak ne yapar?

Diyetisyen listeye beslenme açısından bakar. İlaç başlatmak, dozunu değiştirmek ya da kesmek hekiminizin kararıdır; bu yazıda doz önerisi yoktur. Takipte sık konuştuğumuz konular şunlardır:

Öğün saatleri: Aç karnına alınan bir ilaç varsa kahvaltının saati buna göre kurulur. Şeker ilacı kullananlarda öğün atlamak ya da öğünü çok geciktirmek hekime danışılmadan yapılmaz.
Belli yiyeceklerle etkileşim: Örneğin greyfurt ve suyu bazı ilaçların kandaki düzeyini değiştirebilir. Bu konudaki bir derleme, etkileşimin ilaçtan ilaca değiştiğini ve bazılarında ciddi sonuç doğurabildiğini anlatıyor. Listede böyle bir ilaç varsa hekiminize ya da eczacınıza sormanızı isteriz.
Kan sulandırıcılar: Varfarin gibi bazı kan sulandırıcılarda yeşil yapraklı sebze miktarının haftadan haftaya çok değişmemesi istenebilir. Bunu hekiminizin talimatına göre planlarız. Yeni kuşak kan sulandırıcılarda bu kural farklı olabilir; hangisini kullandığınızı hekiminize sorun. Kalp krizi sonrası süreci kalp krizi sonrası beslenme yazısında anlattık.
Vitamin düzeyleri: Bazı ilaçlar uzun kullanımda belli vitaminlerin düzeyini etkileyebilir. Bu durumda tahlil isteği hekiminizden gelir; biz sonucu beslenme açısından birlikte okuruz.
İştah, kilo ve sindirim: Bazı ilaçlar iştahı artırabilir, bazıları ağız kuruluğu, bulantı ya da kabızlık yapabilir. Bunlar planda dikkate alınır, gerekirse hekiminize bildirmeniz önerilir.

Hangi ilaçlar vitamin düzeyini etkileyebilir?

Sık bilinen örneklerden biri B12 vitaminidir. Şeker ilacı metforminle yapılan uzun süreli bir izlem çalışmasında, metformin kullanan grupta düşük ve sınırda düşük B12 sonucu plasebo grubuna göre daha sık görüldü. Yazarlar metformin kullananlarda B12 düzeyinin belli aralıklarla ölçülmesinin düşünülmesini önerdi.

Mide asidini baskılayan ilaçlarla ilgili geniş bir vaka-kontrol çalışmasında, bu ilaçları iki yıl ya da daha uzun süre kullananlarda B12 eksikliği tanısı daha sık bulundu. Bu bir ilişki çalışmasıdır, ilacın tek neden olduğunu göstermez. İlacınızı bu nedenle bırakmayın; soru varsa hekiminizle konuşun.

Tahlil sonuçlarınızı görüşmeye nasıl getireceğinizi diyetisyene giderken tahlil sonuçları yazısında anlattık.

Kim neye bakar?

İlaçların birbiriyle etkileşimi, doz ve ilaç değişikliği hekiminizin ve eczacınızın alanıdır. Diyetisyen öğün düzeni, besin seçimi, kilo, kas ve sıvı alımıyla ilgilenir. Kafanız karışırsa kim neye bakar sayfasındaki tabloya bakabilirsiniz.

Liste bir kez yazılıp bırakılmaz. Yeni bir ilaca başlandığında, bir ilaç kesildiğinde ya da saati değiştiğinde güncellenir. Takip görüşmelerinin başında son değişiklikleri sorarız; çünkü yeni bir ilaç iştahta, kiloda ya da öğün saatlerinde değişikliği açıklayabilir.

Görüşmede listenizde dikkat çeken bir nokta görürsek bunu size not olarak yazar, hekiminize götürmenizi isteriz. Kararı hekiminiz verir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Yeni bir ilaca başladıktan sonra baş dönmesi, belirgin halsizlik, döküntü ya da nefes darlığı olursa.
Kan sulandırıcı kullanırken burun ya da diş eti kanaması, idrarda ya da dışkıda kan, açıklanamayan morarma görürseniz.
Şeker ilacı kullanırken titreme, terleme, çarpıntı ya da bilinç bulanıklığı olursa.
Bir ilacı bırakmayı, saatini ya da miktarını değiştirmeyi düşünüyorsanız önce hekiminize danışın.

B12 ya da D vitamini sonucunuz düşük çıktıysa hekiminizle ne konuşacağınızı D vitamini ya da B12 düşük çıktı yazısında anlattık.

Bazı ilaçları kullananların sıcak havada nelere dikkat edeceğini yaz aylarında beslenme takibi yazısında anlattık.

Sık sorulan sorular

Günde yedi ilaç kullanıyorum ve hepsinin adını bilmiyorum. Görüşmeye kutuları getirsem olur mu?

Evet, olur ve çoğu zaman en doğru yol budur. Kutuları ya da prospektüsleri bir poşete koyup getirin; reçetesiz vitamin ve bitkisel ürünleri de ekleyin. Online görüşmede kutuların fotoğrafını önceden gönderebilirsiniz. Etken madde, saat ve hangi hekimin yazdığı bilgisini görüşmede birlikte listeye dökeriz.

65 yaşındayım, metformin kullanıyorum. Diyetisyen B12 için ne yapar?

Ölçüm isteği hekiminizden gelir. Son tahlil sonuçlarınız varsa görüşmeye getirin; beslenmenizde B12 kaynağı olan yumurta, süt ürünleri, et, tavuk ve balığın ne sıklıkla yer aldığına birlikte bakarız. Takviye gerekip gerekmediğine ve miktarına hekiminiz karar verir. İlacınızı kendiniz bırakmayın; yakın zamanda ölçüm yapılmadıysa hekiminize danışın.

Bitki çayı ve balık yağı da ilaç sayılır mı? Listeye yazmalı mıyım?

İlaç sayılmasalar da listeye yazın. Bazı bitkisel ürünler ve takviyeler ilaçlarla etkileşebilir ya da kan sulandırıcı gibi ilaçların etkisini değiştirebilir. Ürünün adını, ne kadar sıklıkla ve ne zamandır kullandığınızı yazmanız yeterlidir; kutusu elinizdeyse onu da getirin. Uygun olup olmadığını hekiminiz ya da eczacınızla konuşmanızı isteriz.

Annem çok ilaç kullanıyor ve listeyi ben tutuyorum. Görüşmeye ben de katılabilir miyim?

Evet, görüşmeye bir yakınınız eşlik edebilir. İlaç saatlerini ve öğünleri evde kimin hazırladığını bilmek planı gerçekçi kılar. Listeyi güncel tutmanız, her hekim değişikliğinden sonra yeni ilacı eklemeniz ve eskiyi çıkarmanız takip görüşmelerini kolaylaştırır. Yaşlı yakınlar için süreci ayrı bir yazıda anlattık.

Kaynaklar

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Bu sitedeki bilgiler eğitim amaçlıdır; hekim ya da diyetisyen görüşmesinin yerine geçmez.

İlgili konular

İlgili yazılar

Eşimle Birlikte Beslenme Danışmanlığı Alabilir miyiz? Ortak Sofra, Ayrı Plan
Eşinizle birlikte beslenme danışmanlığı alabilirsiniz; aynı sofrayı paylaşan iki kişinin birlikte gelmesi, plana uymayı kolaylaştırabilir. Ortak görüş...
Çiğneme Zorluğu ya da Diş Protezi Olanlarda Beslenme Takibi Nasıl Yapılır?
Çiğneme zorluğu ya da diş protezi olanlarda beslenme takibi, yiyecekleri kıvamına göre yeniden düzenleyip protein, sebze ve sıvının azalmamasını izlem...
Emeklilikten Sonra Beslenme Düzeni Nasıl Kurulur?
Emeklilikten sonra beslenme düzeni, değişen günlük ritmin üstüne yeniden kurulur: kalkış saati, öğün saatleri, evde geçen zaman ve hareket miktarı baş...