Diyetisyene Giderken Hangi Tahlil Sonuçlarını Yanınıza Almalısınız?

Diyetisyene Giderken Hangi Tahlil Sonuçlarını Yanınıza Almalısınız?
Kısa cevap

Diyetisyene giderken hekiminizin son altı-on iki ay içinde istediği tahlillerin çıktısını, hekimin bu sonuçlar için yazdığı notu, kullandığınız ilaçların listesini ve varsa ölçüm kayıtlarınızı yanınıza alın. Yeni tahlil yaptırmanız gerekmez. Sonuçları yorumlamak hekiminizin işidir; biz beslenme planını hekiminizin önerilerine göre kurarız.

Neden tahlil sonuçlarını getirmeniz isteniyor?

Beslenme planı kişinin sağlık durumuna göre değişir. Örneğin şekeri yüksek çıkmış biriyle böbrek değerleri sınırda olan birinin sofrası aynı kurulmaz. Hekiminizin istediği tahliller ve bu sonuçlara göre verdiği öneri, planın hangi sınırlar içinde kalacağını gösterir.

Tahlil istemek, sonucu yorumlamak, tanı koymak ve ilaç kararı vermek hekimin işidir. Diyetisyen tahlil sonucunuz için "normal" ya da "sorunlu" demez. Çıktıya bakmamızın tek sebebi, hekiminizin verdiği kısıtlama ya da öneriyi doğru anlayıp sofraya taşıyabilmektir.

Hangi tahlil sonuçlarını yanınıza almalısınız?

Elinizde hangisi varsa onu getirin; eksik olanı tamamlamak için yeni tahlil yaptırmayın. Hekiminizin daha önce istediği tahliller arasında çoğu zaman şunlar bulunur:

  • Şeker tahlilleri: Açlık kan şekeri ve HbA1c. HbA1c, son yaklaşık üç ayın şeker düzeyini yansıtır; 507 kişiyle yapılan bir çalışma bu değerin üç aylık ortalama şekerle yakından ilişkili olduğunu gösterdi. Hekiminiz bu konuda öneri verdiyse onu da yazın. Sonucun konuşulduğu bir görüşmenin nasıl ilerlediğini HbA1c sonucunuz çıktı yazısında anlattık.
  • Kan yağları: Toplam kolesterol, LDL, HDL, trigliserit. Ayrıntısı kolesterolünüz yüksek çıktı yazısında.
  • Böbrek değerleri: Kreatinin ve laboratuvarın hesapladığı böbrek süzme hızı (eGFR). Proteini artırmadan önce bu bilgiyi bilmemiz gerekir.
  • Karaciğer değerleri: Hekiminiz yağlanma ya da başka bir sebeple istediyse.
  • Kan sayımı, demir, B12, D vitamini: Hekiminiz istediyse ve takviye konusunda bir karar verdiyse.
  • Tiroid tahlilleri: Tiroid ilacı kullanıyorsanız; ilaç saatini öğün düzeninde gözetiriz.
  • Ürik asit, idrar tahlili: Hekiminiz bu sonuçlara göre bir beslenme önerisi verdiyse.

Bu liste bir "yaptırılacaklar" listesi değildir. Hangi tahlilin size gerektiğine hekiminiz karar verir. Genel tahlil konusunu kan tahlilleri sayfasında ele aldık.

Tahlil dışında neleri getirmelisiniz?

  • İlaç listesi: Adı, dozu ve saati yazılı tüm ilaçlar. Bunları kutularından da yazabilirsiniz. İlaçlarla ilgili kararlar hekiminizin, ilaç-besin etkileşimi bilgisi eczacınızındır.
  • Takviyeler: Kullandığınız vitamin, mineral ya da bitkisel ürünlerin etken madde adı ve miktarı.
  • Hekim notu ya da çıkış özeti: Bir hastane yatışı geçirdiyseniz çıkış belgesi; hekiminiz tuz, sıvı ya da protein için sınır koyduysa o not.
  • Ölçüm kayıtları: Evde tuttuğunuz tansiyon, şeker ya da kilo kayıtları. Boş bir tabloya ihtiyacınız varsa ölçüm takip çizelgesi sayfasını yazdırabilirsiniz.
  • Birkaç günlük yemek notu: İlk görüşmeden önce iki üç günlük kayıt, konuşmayı somutlaştırır.

Sonuçlar eskiyse ne olur?

Altı aydan, bir yıldan eski tahliller de bilgi verir; yine getirin. Aynı tahlilin farklı tarihlerdeki sonuçlarını yan yana görmek, hekiminizin önerisinin ne zamandan beri geçerli olduğunu anlamamıza yardım eder. Hangi sonucun yenilenmesi gerektiğine hekiminiz karar verir. Görüşmede önemli bir değişiklik olduğunu düşündüren bir yakınmanız varsa (yeni başlayan halsizlik, istemeden kilo kaybı gibi), bunu not ederiz ve hekiminize başvurmanızı söyleriz.

Şunu da bilin: görüşme için tahlil zorunlu değildir. Elinizde hiç tahlil olmasa da ilk görüşme yapılabilir. Böyle bir durumda öğün düzeni, kilo ve bel çevresi, hareket ve uyku gibi konularla başlarız; hekiminizi görmeniz gereken bir durum fark edersek bunu açıkça söyleriz.

Tahlil sonuçları beslenme planında nasıl kullanılır?

Hekiminizin önerisi planın çerçevesini çizer. Birkaç örnek:

  • Böbrek değerleri: PROT-AGE çalışma grubu 65 yaş üstü için günde kilogram başına en az 1,0–1,2 gram protein öneriyor; ama ağır böbrek hastalığı olup diyalize girmeyenler bu önerinin dışında tutuluyor. Bu yüzden böbrek sonucunuzu ve hekiminizin bu konudaki görüşünü bilmeden proteini artırmayız.
  • Şeker: Hekiminiz şeker için bir hedef ya da öneri verdiyse, ekmeğin, pilavın ve meyvenin öğünlere dağılımını buna göre düzenleriz.
  • Kan yağları: Hekiminiz beslenme düzenlemesi istediyse, kızartma, işlenmiş et ve tereyağı yerine zeytinyağlı yemek, baklagil ve balık ağırlıklı bir sofra planlarız.

Yaşlılar için hazırlanan ESPEN rehberi de beslenme bakımının kişiye göre ve ekip içinde yürütülmesini öneriyor. Görüşmede çıkan sorularınızı hekiminize iletebilmeniz için check-up sonrası sorular sayfasındaki listeyi kullanabilirsiniz.

Ne zaman önce hekime başvurmalı?

  • Elinizdeki bir sonuç için laboratuvar ya da hekim "acil" ya da "hemen başvurun" dediyse
  • Sonucunuz işaretli çıktı ve henüz hekiminize göstermediyseniz
  • Yeni başlayan belirgin halsizlik, sebepsiz kilo kaybı, çok susama ya da sık idrara çıkma varsa

Görüşmeye bir yakınınız için hazırlanıyorsanız yaşlı anne babanız için diyetisyen desteği nasıl alınır yazısına da bakabilirsiniz.

Kalp krizinden sonra ilk görüşmeye taburcu belgenizi de getirin; nedenini kalp krizi sonrası beslenme yazısında açıkladık.

Tahlillerin yanına ilaç listenizi de ekleyin; nedenini diyetisyene ilaç listesi yazısında açıkladık.

D vitamini ya da B12 sonucunuz düşükse hekiminize sorabileceğiniz soruları D vitamini ya da B12 düşük çıktı yazısında topladık.

Sık sorulan sorular

Diyetisyene gitmeden önce yeni bir kan tahlili yaptırmam gerekir mi?

Gerekmez. Elinizde son bir yıl içinde hekiminizin istediği tahliller varsa onları getirmeniz yeterlidir. Hangi tahlilin ne zaman yapılacağına hekiminiz karar verir. Hiç tahliliniz yoksa da ilk görüşme yapılabilir; öğün düzeni, kilo ve bel ölçümü, günlük alışkanlıklarla başlarız ve gerekirse hekiminize başvurmanızı öneririz.

67 yaşındayım, tahlilimde birkaç değer yıldızlı çıktı. Diyetisyen bunları bana açıklar mı?

Hayır, tahlil sonucunu yorumlamak ve ne anlama geldiğini size anlatmak hekiminizin işidir. İşaretli değer tek başına hastalık demek değildir; önce sonucu hekiminize gösterin. Hekiminiz beslenmeyle ilgili bir öneri verirse onu not edip görüşmeye getirin. Biz bu öneriyi günlük öğünlerinize nasıl yerleştireceğinizi sizinle birlikte planlarız.

Tahlil sonuçlarımı telefondan gösterebilir miyim, çıktı almam şart mı?

Telefondaki sonuç da olur; e-Nabız gibi sistemlerdeki kayıtlar yeterlidir. Ancak birden fazla tarihteki sonucu yan yana görmek için kâğıt çıktı ya da ekran görüntüsü işi kolaylaştırır. Sonucun hangi tarihte, hangi laboratuvarda alındığını ve hekiminizin o sonuçla ilgili ne söylediğini de not edin.

Kullandığım takviyeleri de söylemem gerekir mi?

Evet. Vitamin, mineral, balık yağı ya da bitkisel ürün, hepsini etken madde adı ve miktarıyla yazın. Bazı takviyeler ilaçlarla etkileşebilir ya da tahlil sonuçlarını etkileyebilir; bu konuda karar hekiminizindir. Biz takviyelerinizi listeye ekler, sofradan ve takviyeden aynı vitamini gereğinden fazla almadığınızı birlikte gözden geçiririz.

Kaynaklar

  1. Bauer J ve ark. Evidence-based recommendations for optimal dietary protein intake in older people: a position paper from the PROT-AGE Study Group. J Am Med Dir Assoc. 2013. (yeni sekmede açılır)
  2. Volkert D ve ark. ESPEN guideline on clinical nutrition and hydration in geriatrics. Clin Nutr. 2019. (yeni sekmede açılır)
  3. Nathan DM ve ark. Translating the A1C assay into estimated average glucose values. Diabetes Care. 2008. (yeni sekmede açılır)

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Bu sitedeki bilgiler eğitim amaçlıdır; hekim ya da diyetisyen görüşmesinin yerine geçmez.

İlgili konular

İlgili yazılar

İletişim

Sağlıklı yaşlanma planınızı birlikte kuralım mı?

Hedefinizi ve ölçümlerinizi konuşalım; size uygun programı birlikte belirleyelim. Telefonla arayabilir, WhatsApp'tan yazabilirsiniz.

Diyetisyen Şeyma Türkoğlu Vural, Bayraklı'daki ofisinde