Bu kayıt kâğıdı evde yapılabilen dört basit ölçüyü bir tabloda toplar: sandalyeden kalkma, tek ayak üstünde durma, rahat tempoda yürüyüş ve dinlenme nabzı. Üç ayda bir, aynı koşullarda ölçüp sonucu yazarsınız. Kâğıt bir sınır sayısı vermez; bugünkü değerinizi yalnız kendi önceki değerinizle karşılaştırırsınız. Sonucun ne anlama geldiğini hekiminize ya da fizyoterapistinize sorun.
Kâğıda yalnız liste ve tablo çıkar. Bu sayfa hiçbir bilginizi kaydetmez.
Önce güvenlik
- Sağlam bir masanın ya da tezgâhın yanında, tutunabileceğiniz bir yerde yapın. Zemin düz, kuru ve halısız, ayakkabınız kaymaz olsun.
- Yanınızda biri dursun; süreyi de o tutsun. Evde yalnızsanız testleri biri gelene kadar erteleyin.
- Şunlardan biri varsa hekiminize sormadan yapmayın: son bir yılda düşme; ayağa kalkınca baş dönmesi ya da göz kararması; baston kullanımı; ayaklarda uyuşma; diz, kalça ya da bel ameliyatı, eklem protezi; kan sulandırıcı ilaç; kalp ritim sorunu; kalp ya da akciğer hastalığına bağlı efor kısıtlaması; son günlerde göğüs ağrısı, çarpıntı ya da nefes darlığı.
- Hemen bırakın ve oturun: baş dönmesi, göz kararması, göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı ya da keskin ağrı olursa. O gün teste dönmeyin, durumu hekiminize bildirin. Göğüs ağrısı ya da nefes darlığı dinlenince geçmiyorsa beklemeden 112'yi arayın.
Bu kâğıt nasıl kullanılır?
Sayfayı yazdırın. İlk doldurduğunuz satır sizin başlangıcınızdır. Üç ay sonra aynı sandalyeyle, aynı yolda ve günün aynı saatinde ölçümleri yineleyin, yeni satıra yazın. Ekranda doldurulacak bir alan yoktur; bu sayfa hiçbir bilginizi kaydetmez.
Kâğıtta her ölçü birkaç cümleyle özetlenir. Adımların tamamını ve sonucu nelerin etkilediğini şu yazılarda anlattık: sandalyeden kalkma testi, tek ayak üstünde durma testi, dinlenme nabzı nasıl ölçülür. Yürüyüş için günde kaç adım atmalı yazısına, elinizde alet varsa kavrama gücü yazısına bakabilirsiniz.
Testleri ilk kez yapacaksanız önce o yazıları ve yukarıdaki güvenlik kutusunu okuyun.
Dört ölçü nasıl alınır?
- Sandalyeden kalkma (kez). Arkası duvara dayalı, kolsuz ve tekerleksiz bir sandalyenin ortasına oturun; tabanlarınız yere tam bassın. Kollarınızı göğsünüzde çapraz kavuşturun. Kollarınızı kullanmadan tam doğrulun, tam oturun. 30 saniyede kaç kez tam ayağa kalktığınızı yazın; yarım kalan hareketi saymayın.
- Tek ayak (saniye). Tutunacak yerin yanında, gözleriniz açık durun. Bir ayağınızı kaldırın, duran bacağınıza yaslamayın; süre o an başlar. Kalkan ayak yere değince, duran ayak yer değiştirince ya da tutununca biter. Her bacakla üç kez deneyin, en uzun süreyi yazın. Bir dakikayı geçmeye çalışmayın.
- Yürüyüş (dakika). Hep aynı düz yolu yürüyün: bir sokak boyu ya da parkta bir tur. Her zamanki adımınızla gidin, hızlanmaya çalışmayın; yorulursanız durup dinlenin. Kaç dakika sürdüğünü yazın.
- Dinlenme nabzı (atım/dakika). Sabah yataktan kalkmadan, işaret ve orta parmağınızla (başparmakla değil) bileğinizden bir dakika boyunca sayın. Atımlar düzensiz geldiyse Not sütununa yazın. Tansiyon ya da kalp ilacı kullanıyorsanız sayı ilacın etkisini de taşır; sayıyı ilacı yazan hekiminizle birlikte yorumlayın, ilacınızı nabza bakarak değiştirmeyin.
Kavrama gücünü ölçen aletiniz (el dinamometresi) varsa değeri Not sütununa yazın; yoksa atlayın.
Üç ayda bir doldurulan kayıt tablosu
Ad:Kullandığım sandalye:Yürüdüğüm yol:
| Ölçüm | Tarih | Kalkma (kez) | Tek ayak, sağ / sol (sn) | Yürüyüş (dk) | Nabız (atım/dk) | Not |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ||||||
| 2 | ||||||
| 3 | ||||||
| 4 | ||||||
| 5 |
Bu kâğıtta "iyi" ya da "kötü" sayı yoktur. Değerleriniz bir önceki ölçüme göre belirgin biçimde değiştiyse ya da bir testi artık yapamıyorsanız kâğıdı yanınıza alın ve hekiminize başvurun.
Neden bir sınır sayısıyla karşılaştırmıyoruz?
Yaşa göre hazırlanmış karşılaştırma tabloları vardır. Bunlar belirli kurallarla, aynı tip sandalye ve aynı zeminde yapılan ölçümler içindir ve hekimlerle fizyoterapistler tarafından kullanılır. Evde sandalyenin yüksekliği, zemin, ayakkabı ve o günkü yorgunluğunuz sonucu oynatır.
Bu yüzden kâğıt sizi başkasıyla değil, kendinizle kıyaslar. Aynı koşulda aldığınız iki ölçüm arasındaki fark, gidişin yönü hakkında fikir verir. Farkın ne anlama geldiğini söylemek ise hekimin ya da fizyoterapistin işidir. Bu sayfa bir değerlendirme yapmaz ve bir tanı yerine geçmez.
Danışmanlıkta bu kâğıdı nasıl kullanırız?
Doldurduğunuz kâğıdı görüşmeye getirebilirsiniz. Sayıları vücut analizindeki kas kütlesi ölçümünüz ve beslenme öykünüzle yan yana koyarız. Kilo verirken kalkış sayınız da düşüyorsa öğünlerinizdeki protein dağılımına yeniden bakarız. Bu ölçümlerin görüşmelerdeki yerini fiziksel kapasite ölçümleri sayfasında anlattık.
Egzersiz programı yazmayız, denge ya da kuvvet çalışması planlamayız. Bu konularda sizi hekiminize ya da bir fizyoterapiste yönlendiririz. Meslekler arasındaki iş bölümünü kim neye bakar sayfasında bulabilirsiniz.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Son aylarda düştüyseniz ya da düşecek gibi olduysanız, kollarınızdan destek almadan sandalyeden kalkamıyorsanız, yürürken eskisine göre çabuk yoruluyor ya da nefes nefese kalıyorsanız hekiminize başvurun. Dinlenirken çarpıntı hissediyorsanız ya da nabzınız düzensiz geliyorsa da üç aylık ölçümü beklemeyin.
Denge kaybı aniden başladıysa ve yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kolda, bacakta güçsüzlük eşlik ediyorsa 112'yi arayın.
İlgili sayfalar
- Sandalyeden kalkma testi evde nasıl yapılır?
- Tek ayak üstünde durma testi
- Dinlenme nabzı nasıl ölçülür?
- Kavrama gücü neden önemli?
- Yaşa bağlı kas kaybı ve yaşa göre hareket
- Evde ölçüm takip çizelgesi: kilo, bel çevresi, adım ve uyku için 12 haftalık tablo.
Sık sorulan sorular
Bu testleri ne sıklıkla yapmalıyım?
Kâğıt üç ayda bir ölçüme göre hazırlandı. Kas gücü ve denge günden güne değil, aylar içinde değişir. Test yazılarımızda anlattığımız gibi ayda bir de yapabilirsiniz; her gün ölçmek size yeni bir şey söylemez. Hangi aralığı seçerseniz seçin, koşulları aynı tutun. Hekiminiz farklı bir sıklık önerdiyse ona uyun.
Sonucum yaşıma göre iyi mi, kötü mü?
Bu sayfa buna cevap vermez. Evde, farklı sandalye ve zeminde alınan bir ölçümü yaş tablolarıyla kıyaslamak yanıltıcı olur. Kâğıt yalnız kendi önceki değerinize göre nerede olduğunuzu gösterir. Sonucun sizin için ne anlama geldiğini öğrenmek isterseniz kâğıdı hekiminize ya da fizyoterapistinize gösterin.
Kâğıdı annem ya da babam için dolduracağım, nelere dikkat etmeliyim?
Önce güvenlik kutusunu birlikte okuyun. Düşme öyküsü, baş dönmesi, baston kullanımı, eklem protezi ya da kan sulandırıcı ilaç varsa testlere başlamadan hekimine sorun. Testler sırasında yanında durun, acele ettirmeyin ve zorlamayın. Yapamadığı ya da yapmak istemediği testi boş bırakın, nedenini Not sütununa yazın. Bu not da hekim için bir bilgidir.
Kavrama gücünü ölçen aletim yok, kâğıt eksik mi kalır?
Hayır. Kâğıdın dört sütunu alet gerektirmez: bir sandalye, saniye gösteren bir saat ve bildiğiniz bir yol yeterlidir. Kavrama gücü görüşmelerde ya da hekim, fizyoterapist değerlendirmesinde özel bir aletle ölçülür. Evde aletiniz varsa sonucu Not sütununa ekleyebilirsiniz; bunun için alet almanız gerekmez.
Doldurduğum kâğıdı kime göstermeliyim?
Dengeniz, yürüyüşünüz ya da nabzınızla ilgili sorularınız için hekiminize ya da fizyoterapistinize gösterin. Diyetisyen görüşmesine de getirebilirsiniz; kas kütlesi ölçümünüz ve beslenme planınızla birlikte ele alırız. Sayıların bir hastalığa işaret edip etmediği sorusunu hekiminize yöneltmeniz gerekir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel değildir. Tanı, tahlil ve ilaç kararı hekiminize aittir; sonuçlarınızı hekiminizle konuşun.
Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Bu sitedeki bilgiler eğitim amaçlıdır; hekim ya da diyetisyen görüşmesinin yerine geçmez.
Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural, Diyetisyen · Telefon / WhatsApp: 0554 227 86 52 · longevityklinik.com.tr
