65 Yaşından Sonra Kilo Vermek Doğru mu?

Sağlıklı yaşlanma 5 dk okuma

Kısa cevap

65 yaşından sonra kilo vermek herkes için doğru değildir; karar, fazla kilonun sağlığınıza ya da hareketinize yük olup olmadığına bakılarak hekiminizle birlikte verilir. Kilo bir sorunu ağırlaştırıyorsa kas ve kemik kaybını gözeten, yavaş ilerleyen bir düzen düşünülebilir. Kilo kendiliğinden düşüyorsa diyetisyenden önce hekime gidilir.

Yaşla "ideal kilo" neden değişebilir?

65 yaş ve üstündeki yaklaşık 198 bin kişiyi kapsayan 32 çalışmanın meta-analizi, vücut kitle indeksi (BKİ) ile ölüm riski arasındaki ilişkiye baktı. Ortalama izlem süresi 12 yıldı. BKİ'si 23–23,9 olanlar karşılaştırma grubu alındığında, 21–21,9 aralığındakilerde risk yüzde 12, 20–20,9 aralığındakilerde yüzde 19 daha yüksekti. Fazla kilolu aralıkta artmış risk bulunmadı; risk BKİ 33'ün üstünde artmaya başlıyordu.

Yazarlar, BKİ'si 23'ün altındaki yaşlılarda kilonun izlenmesini ve kilo kaybının düzeltilebilir nedenlerinin hızla ele alınmasını öneriyor. Bu bir gözlem çalışmasıdır; neden-sonuç ilişkisini göstermez ve size özel bir kilo hedefi vermez. Ama bir şeyi açıkça anlatır: Yaşlılıkta "zayıf olmak" ile "sağlıklı olmak" aynı şey değildir.

Kimler için kilo vermek gündeme gelir?

Amerikan Beslenme Derneği ile Obezite Derneği'nin ortak görüş bildirgesi, yaşlılarda kilo vermenin tartışmalı olduğunu kabul eder; çünkü kilo verirken kas ve kemik de azalabilir. Bildirge, obezitesi olan ve buna bağlı işlev kaybı ya da tıbbi sorun yaşayan yaşlılarda, kas ve kemik kaybını en aza indiren bir kilo verme yaklaşımını öneriyor.

ESPEN'in yaşlılarda beslenme kılavuzu da benzer bir çizgide: kilo verdiren diyetler yalnız kiloya bağlı sağlık sorunu olan obez yaşlılarda, hareketle birlikte ve kişiye göre düşünülmeli; gereksiz kısıtlayıcı diyetlerden kaçınılmalı.

Pratikte sık karşılaştığımız durumlar şunlar: diz ya da kalça ağrısı yüzünden yürümenin zorlaşması, hekimin şeker, tansiyon ya da yağlı karaciğer nedeniyle kilo vermeyi önermesi, bel çevresinin hızla artması. Bu kararların hepsinde ilk söz hekiminizindir.

Kilo verirken kas ve kemik neden ayrıca izlenir?

Yaşla birlikte kas kütlesi ve gücü azalma eğilimindedir. Fazla yağ ile azalmış kasın birlikte görüldüğü duruma sarkopenik obezite denir. Bu konudaki bir derleme, kalori kısıtlamasının, proteinin ve dayanıklılık ile direnç egzersizlerinin bu durumdaki yerini tartışıyor; kilo verme sırasında ortaya çıkabilecek kas ve kemik kaybına da dikkat çekiyor.

Obezitesi olan 160 yaşlıyla yapılan bir deneyde, kilo yönetimi programına eklenen egzersiz türleri karşılaştırıldı. Altı ay sonunda direnç egzersizi ya da direnç ile dayanıklılık egzersizinin birlikte yapıldığı gruplarda yağsız kütle ve kalça kemik yoğunluğundaki azalma, yalnız dayanıklılık egzersizi yapan gruptan daha azdı. Bu sonuçlar o çalışmanın katılımcılarına aittir; size verilmiş bir söz değildir. Egzersiz programını hekiminizin onayıyla egzersiz uzmanı ya da fizyoterapist kurar.

Konunun ayrıntıları sarkopenik obezite nedir ve kilo verirken kas kaybı nasıl takip edilir yazılarında.

Diyetisyen takipte neyi izler?

Hekiminiz kilo vermenin sizin için uygun olduğunu söylediyse, takibi tartının yanında şu ölçülerle yürütürüz:

Kilo ve bel çevresi: Aynı koşulda, belli aralıklarla. Hızlı düşüş istemeyiz.
Kas gücü: El kavrama gücü ve sandalyeden kalkma gibi basit testler. Kavrama gücü neden önemli yazısında anlattık.
Vücut analizi: Yağ ve yağsız kütlenin aylar içindeki yönü. Kalp pili ya da metal implantı olanlarda bu ölçüm yapılmaz.
Protein ve öğün düzeni: Her ana öğünde bir protein kaynağı olup olmadığı; miktarı böbrek durumunuz dahil hekiminizle birlikte değerlendiririz.
İştah, enerji ve günlük işler: Merdiven, pazar alışverişi, yürüyüş eskisine göre nasıl?

Kendi başınıza kaloriyi çok düşürmeyin ve öğün atlamayın. Proteinin hangi besinlerden alınabileceğini kardeş sitemizdeki yaşlılıkta protein ihtiyacı rehberinde bulabilirsiniz. Hangi durumlarda çalıştığımızı kimler için sayfasında görebilirsiniz.

Kendiliğinden kilo kaybı ayrı bir konudur

Hiçbir şey değiştirmediğiniz halde kilonuz düşüyorsa bu bir diyet konusu değildir. İştahsızlık, çiğneme ya da yutma güçlüğü, ilaçlar, keyifsizlik ya da henüz fark edilmemiş bir hastalık bunun arkasında olabilir. Bu durumda önce hekiminize başvurun. Nedeni hekiminiz değerlendirdikten sonra beslenme tarafında öğünleri güçlendirmeyi birlikte planlarız.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Son birkaç ayda istemeden belirgin kilo kaybı.
Süren iştahsızlık, erken doyma, yutkunmada zorlanma.
Kilo verirken halsizlik, baş dönmesi, düşme ya da kas gücünde belirgin azalma.
Diyabet ya da tansiyon ilacı kullanırken öğünlerinizi değiştirmeyi düşünüyorsanız: önce hekiminize danışın.

Günlük düzeniniz yakın zamanda değiştiyse emeklilikten sonra beslenme düzeni nasıl kurulur yazısında yeni ritme göre öğünlerin nasıl kurulduğunu anlattık.

Sık sorulan sorular

68 yaşındayım, doktorum kilo vermemi söyledi ama kas kaybından çekiniyorum. Ne yapılır?

Bu kaygı yerinde ve takibin merkezinde durur. Hekiminizin önerdiği hedef çerçevesinde yavaş ilerleyen bir düzen kurarız; kilonun yanında kavrama gücünü, sandalyeden kalkmayı ve vücut analizini de izleriz. Her ana öğünde bir protein kaynağı olmasına dikkat ederiz. Uygun egzersizi hekiminizin onayıyla bir egzersiz uzmanı belirler.

70 yaşındayım, kilom normal ama karnım büyüdü. Kilo vermem gerekir mi?

Tartı normal görünürken bel çevresi artabilir; bu, yağın dağılımının değiştiğini düşündürür. Önce bel ölçünüzü doğru alıp birkaç ölçümde gidişe bakarız. Kilo vermek yerine öğün düzenini ve hareketi değiştirmek de yeterli olabilir. Ölçümün nasıl yapıldığını bel çevresi nasıl ölçülür yazısında anlattık. Karnınız kısa sürede büyüdüyse ya da şişkinlik, ağrı eşlik ediyorsa önce hekiminize başvurun.

Eşim 72 yaşında ve son aylarda kendiliğinden kilo verdi. Diyetisyene mi gitmeli?

Önce hekime gitmeli. İstemeden kilo kaybı yaşlılıkta dikkatle değerlendirilmesi gereken bir durumdur ve nedenini hekim araştırır. Hekim değerlendirmesinden sonra iştahı, öğün sayısını ve proteini güçlendiren bir plan için birlikte çalışabiliriz. Görüşmeye siz de eşlik edebilirsiniz; bu çoğu zaman yemek kaydını kolaylaştırır.

Yaşlılıkta biraz kilolu olmak sağlık açısından avantaj mı?

Bazı gözlem çalışmalarında yaşlılarda fazla kilolu aralık daha yüksek ölüm riskiyle ilişkili bulunmadı. Ama bu her kilolu kişi için geçerli bir kural değildir. Diz ağrısı, şeker ya da tansiyon gibi sorunlarınız varsa tablo değişir. Size uygun aralığı hekiminiz sağlık durumunuza bakarak belirler.

Kaynaklar

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Bu sitedeki bilgiler eğitim amaçlıdır; hekim ya da diyetisyen görüşmesinin yerine geçmez.

İlgili konular

İlgili yazılar

Eşimle Birlikte Beslenme Danışmanlığı Alabilir miyiz? Ortak Sofra, Ayrı Plan
Eşinizle birlikte beslenme danışmanlığı alabilirsiniz; aynı sofrayı paylaşan iki kişinin birlikte gelmesi, plana uymayı kolaylaştırabilir. Ortak görüş...
Çiğneme Zorluğu ya da Diş Protezi Olanlarda Beslenme Takibi Nasıl Yapılır?
Çiğneme zorluğu ya da diş protezi olanlarda beslenme takibi, yiyecekleri kıvamına göre yeniden düzenleyip protein, sebze ve sıvının azalmamasını izlem...
Çok İlaç Kullananlar Diyetisyene İlaç Listesini Neden Getirmeli?
Diyetisyene ilaç listenizi getirmeniz, beslenme planının ilaçlarınızla çakışmaması içindir. Bazı ilaçlar belli bir yiyecekle etkileşir, bazıları aç ya...

65 Yaşından Sonra Kilo Vermek Doğru mu? Karar Nasıl Verilir