Ramazanda Oruç Takibi: Ölçümler ve Beslenme

Beslenme 5 dk okuma

Ramazanda Oruç Tutarken Ölçümler ve Beslenme Nasıl Takip Edilir?

Kısa cevap

Ramazanda oruç takibi, Ramazan başlamadan önce hekiminizle oruç tutup tutamayacağınızı konuşmakla başlar. Hekiminiz uygun bulursa diyetisyen sahur ve iftarı ilaç saatlerinize göre planlar. Kilonuzu haftada bir aynı koşulda, bel çevrenizi Ramazan başında ve sonunda, şeker ölçümü yapıyorsanız hekiminizin söylediği saatlerde kaydedersiniz. Amaç kilo vermek değil, düzenin bozulmadan sürmesidir.

Oruca karar vermeden önce kiminle konuşmalısınız?

Düzenli ilaç kullanıyorsanız ya da süregen bir hastalığınız varsa ilk görüşme hekiminizle olmalı. Oruç tutmanın sizin için uygun olup olmadığına, ilaçlarınızın saatinin ya da miktarının değişip değişmeyeceğine hekiminiz karar verir. Diyetisyen bu kararı vermez; verilen kararın sofraya nasıl yansıyacağını planlar.

Diyabeti olanlar için 2020'de güncellenen Ramazan önerileri^{[1] (yeni sekmede açılır)}, Ramazan'dan önce planlı bir eğitim ve danışmanlık görüşmesini sürecin temel parçası sayıyor. Bu görüşmelerde konuşulması önerilen başlıklar şunlar: kan şekeri hedefleri, evde şeker ölçümü, beslenme, teravih dahil hareket, ilaç ve doz ayarı, yan etkiler ve orucun ne zaman açılması gerektiği. Aynı metin, Ramazan orucunun kilo ve kalp-metabolizma ölçümlerine olası yararlarının diyabeti olan kişiler için güçlü kanıtla gösterilmediğini de açıkça yazıyor.

Kimler için oruç ayrıca dikkat ister?

Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa oruç kararını mutlaka hekiminizle verin:

Diyabet, özellikle insülin ya da şekeri düşürebilen ilaç kullanıyorsanız
Kalp hastalığı, kalp yetersizliği ya da böbrek hastalığı
Gebelik ya da emzirme dönemi
Gün içinde belli saatlerde alınması gereken ilaçlar
Son zamanlarda baş dönmesi, düşme ya da istemeden kilo kaybı

2020 önerileri^{[1] (yeni sekmede açılır)}, diyabeti olan gebelere ve tip 1 diyabetli çocuklara oruç tutmamalarının öğütlenmesini öneriyor. Bu liste bir tanı listesi değildir; durumunuzu hekiminiz değerlendirir.

Ramazanda kilo nasıl değişir?

Sağlıklı yetişkinlerle yapılmış 35 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde, Ramazan sonunda kilo ortalama 1,24 kg azalmıştı. Ancak verilen kilonun çoğu Ramazan'dan sonraki birkaç hafta içinde geri alınmıştı. Yazarlar kalıcı bir değişiklik için düzenli ve sürdürülebilir alışkanlıkların gerektiğini yazıyor.

Bu sayılar çalışmalardaki ortalamalardır; size bir söz değildir. Bizim için Ramazan'daki takip, kilo vermekten çok sofra düzeninin bozulmadan sürmesi ve bayramdan sonra eski düzene sakin bir dönüş anlamına gelir. Bu dönüşü bayramdan sonra beslenme düzeni yazısında anlattık.

Ramazanda hangi ölçümler, nasıl kaydedilir?

Ölçüm	Ne zaman	Not
Kilo	Haftada bir, aynı gün ve saatte	Örneğin sahura kalkınca, tuvaletten sonra, aynı kıyafetle
Bel çevresi	Ramazan başında ve sonunda	Aynı yerden, nefes verdikten sonra
Kan şekeri	Yalnız hekiminizin istediği saat ve sıklıkta	Değerleri saatleriyle yazın, yorumu hekiminiz yapar
Tansiyon	Hekiminiz istediyse	Ölçüm saatini ve ilaç saatini yanına not edin
Su	Her gün	İftar ile sahur arasında içtiğiniz bardak sayısı
Uyku	Her gün	Yatış ve kalkış saati, sahur için uyanma

Bu kayıtlar için ölçüm takip çizelgesini yazdırıp kullanabilirsiniz. Bel ölçüsünün nasıl alındığını bel çevresi nasıl ölçülür yazısında gösterdik.

Diyetisyen sahuru ve iftarı nasıl planlar?

Planı ilaç saatleriniz, iştahınız, uyku düzeniniz ve teravih gibi hareketleriniz belirler. Genel bir çerçeve şöyle olabilir:

Sahur: Atlamamak ve mümkünse imsaka yakın yapmak. Örnek: haşlanmış yumurta, bir dilim peynir, tam tahıllı ekmek, domates, salatalık, birkaç zeytin, bir kâse yoğurt ve su.
İftar: Su ve bir kâse çorbayla açmak, kısa bir aradan sonra ana yemeğe geçmek. Örnek: mercimek çorbası, zeytinyağlı sebze yemeği, birkaç kaşık bulgur pilavı, cacık.
İftar ile sahur arası: Meyve, ayran ya da bir avuç kuruyemiş gibi küçük bir ara öğün ve suyu bu saatlere yaymak.
Tatlı ve kızartma: Yasak değil; ne sıklıkta yer alacağını birlikte belirleriz.

Teravih namazı da gün içindeki hareketin bir parçasıdır. İftarda çok doyulduğunda bu hareket ağırlaşabilir; bu yüzden iftar tabağını teravihten önceki ve sonraki saatlere bölmeyi birlikte konuşuruz. Sıcak günlerde su ihtiyacı artar; suyu tek seferde değil, iftardan sahura kadar bardak bardak yaymak daha kolay olur.

Sahurda ne yeneceğinin ayrıntılı listesini kardeş sitemizdeki 50 yaş üstü sahurda ne yenir rehberinde bulabilirsiniz.

Diyabet ilacı kullanıyorsanız neye dikkat edilir?

2020 önerilerine göre^{[1] (yeni sekmede açılır)} Ramazan'da şekerin düşmesi sık görülen bir endişedir. Bu yüzden hangi belirtide ya da hangi ölçüm değerinde orucu açacağınızı hekiminiz Ramazan'dan önce size söylemelidir. Bunu yazılı olarak alın ve yanınızda taşıyın.

İlacın saatini ya da miktarını yalnız hekiminiz değiştirir. Biz sahur ve iftarın içeriğini ve saatini, hekiminizin belirlediği ilaç düzenine göre ayarlarız. Şeker takibinin genel tarafını HbA1c sonucunuz çıktı yazısında ele aldık.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Titreme, terleme, çarpıntı, bulanık görme ya da kafa karışıklığı gibi şeker düşmesini düşündüren belirtiler: orucu hemen açın, hekiminizin verdiği talimatı uygulayın ve hekiminize haber verin.
Çok susama, ağız kuruluğu, idrarın belirgin azalması ya da baş dönmesi.
Oruç sırasında bayılacak gibi olma ya da düşme.
Göğüs ağrısı, ani nefes darlığı ya da konuşma bozukluğu: 112'yi arayın.

Sık sorulan sorular

70 yaşındayım, şeker hastasıyım ve oruç tutmak istiyorum. Diyetisyen bana izin verebilir mi?

Hayır, bu karar diyetisyenin değil hekiminizindir. Hekiminiz ilaçlarınızı, şekerinizin seyrini, böbrek ve kalp durumunuzu birlikte değerlendirir. Oruç tutmanız uygun bulunursa sahur ve iftarı ilaç saatlerinize göre planlar, ölçüm kaydınızı birlikte izleriz. Uygun bulunmazsa Ramazan sofrasına uyumlu bir öğün düzeni kurarız.

Ramazanda kilo verirsem bayramdan sonra geri alır mıyım?

Çalışmalarda Ramazan'da verilen kilonun çoğu birkaç hafta içinde geri alınmış. Bunun önüne geçmek için Ramazan'ı bir kilo verme dönemi olarak görmek yerine, sofrayı dengeli tutmaya ve bayramdan sonra eski öğün saatlerine yavaşça dönmeye odaklanırız. Haftalık kilo ve bel kaydı bu geçişi izlemeyi kolaylaştırır.

Sahura kalkamıyorum. Yalnız iftarda yesem olur mu?

İlaç kullanıyorsanız bunu mutlaka hekiminize sorun; bazı ilaçlar sahurda yemek yenmesini gerektirir. İlaç kullanmıyorsanız bile sahuru atlamak aç kalınan süreyi uzatır ve iftarda çok yemeye yol açabilir. Sahuru kısa ve hazırlanması kolay bir tabakla, örneğin yoğurt, yumurta ve ekmekle sürdürmeyi birlikte deneriz.

Ramazan'da görüşmeleri online yapabilir miyiz?

Evet, ölçümlerinizi evde kaydedip görüşmeyi online sürdürebilirsiniz. Tartı ve mezurayı her hafta aynı koşulda kullanıp sonuçları not almanız yeterli. Görüşme saatini iftar ve sahur düzeninize göre birlikte belirleriz. Online ile yüz yüze görüşmenin farkını online diyetisyen mi, yüz yüze mi yazısında anlattık.

Kaynaklar

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Bu sitedeki bilgiler eğitim amaçlıdır; hekim ya da diyetisyen görüşmesinin yerine geçmez.

İlgili konular

İlgili yazılar

Yaz Aylarında Beslenme Takibi: Sıcakta Öğün, Sıvı ve Kilo Kaydı
Yaz aylarında beslenme takibi, sıcakta değişen iştahı, öğün saatlerini ve içtiğiniz sıvıyı kayda alıp kilo ve bel ölçüsünü aynı düzende sürdürmektir....
Beslenme Danışmanlığına Ara Verdim: Yeniden Başlarken Neler Konuşulur?
Beslenme danışmanlığına ara verdikten sonra yeniden başlarken önce aradaki dönemi konuşuruz: neler değişti, hangi alışkanlıklar sürdü, hangileri bırak...
Diz ya da Kalça Protezi Ameliyatı Öncesi ve Sonrası Beslenme Takibi
Diz ya da kalça protezi ameliyatından önce ve sonra beslenme takibi, ameliyat ekibinin talimatlarına uyarak kas gücünü, iştahı, şekeri ve kiloyu izlem...