Protez Ameliyatı Öncesi ve Sonrası Beslenme Takibi

Beslenme 6 dk okuma

Diz ya da Kalça Protezi Ameliyatı Öncesi ve Sonrası Beslenme Takibi

Kısa cevap

Diz ya da kalça protezi ameliyatından önce ve sonra beslenme takibi, ameliyat ekibinin talimatlarına uyarak kas gücünü, iştahı, şekeri ve kiloyu izlemek demektir. Ameliyat öncesi açlık süresi, ilaçlar ve taburculuk kuralları cerrahınızın ve anestezi ekibinizindir. Diyetisyen bu çerçevede öğünleri, protein ve sıvı alımını sizinle birlikte planlar.

Ameliyattan önce beslenme neden konuşulur?

Avrupa Klinik Beslenme Derneği'nin (ESPEN) cerrahide beslenme kılavuzu, yetersiz beslenmeyi ve ameliyat sonrası yetersiz yemeyi komplikasyonlar için risk etkeni olarak sayıyor. Kılavuz beslenmenin hastanın genel bakımının bir parçası olmasını, ameliyat öncesi uzun açlıktan kaçınılmasını ve beslenme riski fark edildiğinde erken önlem alınmasını öneriyor.

Diz ve kalça protezi için hazırlanan ERAS (ameliyat sonrası hızlandırılmış toparlanma) uzlaşı bildirgesi de ameliyat öncesi hasta eğitimini ve erken hareketi iyi uygulamalar arasında sayıyor. Beslenme takibi de tek başına bir yöntem değil, ameliyat ekibinin planına eklenen bir destektir.

Ameliyattan önceki haftalarda neye bakılır?

Son tahliller: Hekiminizin istediği kan sayımı, şeker ve böbrek değerleri varsa görüşmeye getirin. Kansızlık ya da şeker yüksekliği varsa yönetimi hekiminizdedir; biz beslenme tarafını buna göre kurarız.
Kilo ve iştah: Son aylarda istemeden kilo verdiyseniz ya da iştahınız azaldıysa bunu ameliyat ekibinize de söyleyin.
Protein kaynakları: Yumurta, yoğurt, süt, peynir, balık, tavuk, kuru baklagil ve etin günlük öğünlerdeki yeri.
Kas gücü: Ağrı yüzünden hareket azaldıysa kas gücü de azalmış olabilir. Ağrınız izin verdiği ve güvenli olduğu sürece ölçülür; kavrama gücü bunun basit yollarından biridir. Ayrıntısı kavrama gücü neden önemli yazısında.
İlaç listesi: Ameliyattan önce kesilecek ya da saati değişecek ilaçları ameliyat ekibiniz söyler. Biz listeyi öğün saatleriyle uyumlu olsun diye görürüz.

Ameliyattan önce kilo vermeli miyim?

Bu karar cerrahınızındır. Kilo, eklemdeki yükü etkileyebilir; ama ameliyata kısa süre kala hızlı kilo vermeye çalışmak kas kaybına ve halsizliğe yol açabilir. Cerrahınız kilo vermenizi istediyse hedefi ve süreyi onunla birlikte belirleyin. Biz bu hedef içinde kası korumayı gözeten, proteini düzenli dağıtan bir plan kurar, kilo ile kas gücünü birlikte izleriz.

Kilo verirken kası korumanın nasıl izlendiğini kilo verirken kas kaybı takibi yazısında anlattık.

Ameliyat sonrası ilk haftalarda neler izlenir?

ESPEN kılavuzu ameliyattan sonra ağızdan beslenmeye olabildiğince erken dönülmesini ve kas işlevi için erken hareketi öneriyor. Ne zaman yemeye başlayacağınızı ve ne kadar hareket edeceğinizi ameliyat ekibiniz söyler. Eve döndükten sonra takipte şunlara bakarız:

Beslenme taraması: ESPEN'in yaşlılarda beslenme kılavuzu, yaşlıların beslenme durumunun düzenli taranmasını öneriyor. Eve döndükten sonraki ilk görüşmede kilo, iştah ve yenen miktar bu yüzden ilk sorulardandır.
İştah ve öğün düzeni: Ağrı, yorgunluk ve hareketsizlik iştahı azaltabilir. Üç büyük öğün yerine küçük ve sık öğünler kurulabilir.
Protein: Avrupa Klinik Beslenme Derneği'nin uzman grubu, yaşla kas işlevi için yeterli protein alımının hareketle birlikte ele alınmasını öneriyor. Her öğüne bir protein kaynağı eklemeye çalışırız. Ne kadar protein gerektiğini böbrek durumunuz dahil hekiminizle birlikte değerlendiririz. Konuyu 50 yaş sonrası protein ihtiyacı yazısında açtık.
Sıvı ve kabızlık: Hareketin azalması ve bazı ağrı kesiciler kabızlığa yol açabilir. Su, sebze, meyve ve tam tahıllar planda yer alır; ilaçla ilgili sorularınızı hekiminize sorun.
Kolay hazırlanan yemek: Uzun süre ayakta duramayacağınız günler için önceden pişirilip dondurulan çorba, sebze yemeği ve köfte gibi seçenekler.
Şeker: Diyabetiniz varsa ölçümleri hekiminizin önerdiği sıklıkta kaydedin; kayıtlar görüşmede birlikte okunur.

Örnek bir ameliyat sonrası gün

Öğün	Örnek
Kahvaltı	Haşlanmış yumurta, beyaz peynir, domates, tam tahıllı ekmek
Ara öğün	Bir kâse yoğurt, yanında bir meyve
Öğle	Önceden pişirilmiş mercimek çorbası, zeytinyağlı sebze, cacık
Ara öğün	Bir bardak süt ya da ayran, birkaç ceviz
Akşam	Fırında tavuk ya da köfte, bulgur pilavı, salata

Bu bir örnektir. Şeker, böbrek, kalp durumunuz ve ilaçlarınız planı değiştirir. Ameliyattan önceki hafta bu yemeklerin bir kısmını pişirip küçük kaplarda dondurmak, eve döndüğünüz ilk günlerde mutfakta ayakta kalma süresini kısaltır. Evde size yardım edecek biri varsa planı onunla da paylaşın.

Hareket ve fizyoterapi nerede devreye girer?

Ameliyat sonrası egzersiz programını cerrahınız ve fizyoterapistiniz belirler. Beslenme takibi bu programı destekler: hareket günlerinde öğünlerin saati, egzersiz öncesi hafif bir ara öğün ve yeterli sıvı. Kas kaybının yaşla nasıl ilerlediğini kas kaybı sayfasında, bu takibin kimlere uygun olduğunu kimler için sayfasında anlattık.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Ameliyat bölgesinde artan kızarıklık, şişlik, akıntı ya da ateş.
Baldırda yeni şişlik, ağrı ya da sıcaklık; ani nefes darlığı ya da göğüs ağrısında 112'yi arayın.
Birkaç gün süren iştahsızlık, bulantı, kusma ya da hiç dışkılayamama.
Diyabetiniz varsa şekerinizin hekiminizin söylediği aralığın sık sık dışına çıkması.
Baş dönmesi, belirgin halsizlik ya da düşme.

Ameliyat öncesi görüşmeye ilaç listenizi nasıl hazırlayacağınızı diyetisyene ilaç listesi yazısında anlattık.

Sık sorulan sorular

Üç ay sonra diz protezi ameliyatı olacağım. Bu sürede diyetisyenle ne yapabiliriz?

Önce son tahlillerinize, kilonuza, iştahınıza ve ilaç listenize bakarız. Cerrahınızın kilo konusunda bir isteği varsa onu hedef alırız. Öğünlerde protein kaynaklarını düzenli dağıtır, ameliyat sonrası günler için dondurulabilecek yemekleri planlarız. Ameliyattan önceki gece ve sabahki açlık süresiyle ilaçlarla ilgili talimatı ameliyat ekibiniz verir; plan buna göre kurulur.

Kalça protezi ameliyatından sonra iştahım yok. Bu normal mi?

Ameliyattan sonraki günlerde ağrı, ilaçlar ve hareketsizlik iştahı azaltabilir. Küçük ve sık öğünler, yoğurt, çorba ve süt gibi kolay yenen seçenekler işe yarayabilir. İştahsızlık birkaç günden uzun sürüyor, bulantı, kusma ya da ateş eşlik ediyorsa, taburcu olurken size verilen yazılı talimatı da yanınıza alarak hekiminize başvurun.

72 yaşındayım, diyabetim var ve protez ameliyatı olacağım. Şekerim için ne yapmalıyım?

Şeker ilaçlarınızın ameliyat öncesi ve sonrası nasıl kullanılacağını hekiminiz ve anestezi ekibiniz söyler; kendiniz değiştirmeyin. Ölçümlerinizi önerilen sıklıkta, saatini de yazarak kaydedin. Görüşmede öğün saatlerini ilaçlarınıza göre kurar, kayıtlarınızı birlikte okuruz. Böbrek değerleriniz sınırdaysa protein miktarını da hekiminizle birlikte belirleriz.

Ameliyattan sonra ofise gelemem. Takip online yapılabilir mi?

Evet, takip görüşmeleri online yapılabilir. Hareketiniz kısıtlıyken öğün kaydınızı, kilonuzu ve şeker ölçümlerinizi görüntülü görüşmede birlikte değerlendiririz. Tartılmak güvenli değilse kilo ölçümünü erteleriz. Ofiste yapılan ölçümler, hareket etmeniz güvenli hale geldiğinde planlanır. Görüşmeye evde size yardım eden bir yakınınız da eşlik edebilir.

Kaynaklar

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Bu sitedeki bilgiler eğitim amaçlıdır; hekim ya da diyetisyen görüşmesinin yerine geçmez.

İlgili konular

İlgili yazılar

Yaz Aylarında Beslenme Takibi: Sıcakta Öğün, Sıvı ve Kilo Kaydı
Yaz aylarında beslenme takibi, sıcakta değişen iştahı, öğün saatlerini ve içtiğiniz sıvıyı kayda alıp kilo ve bel ölçüsünü aynı düzende sürdürmektir....
Beslenme Danışmanlığına Ara Verdim: Yeniden Başlarken Neler Konuşulur?
Beslenme danışmanlığına ara verdikten sonra yeniden başlarken önce aradaki dönemi konuşuruz: neler değişti, hangi alışkanlıklar sürdü, hangileri bırak...
Ramazanda Oruç Tutarken Ölçümler ve Beslenme Nasıl Takip Edilir?
Ramazanda oruç takibi, Ramazan başlamadan önce hekiminizle oruç tutup tutamayacağınızı konuşmakla başlar. Hekiminiz uygun bulursa diyetisyen sahur ve...